İstanbul, aktif fay hatlarına yakınlığı nedeniyle deprem riski yüksek şehirlerin başında geliyor. Uzmanlar, olası bir büyük depremin ne zaman olacağının bilinmediğini ancak hazırlıklı olmanın can kayıplarını ve maddi hasarı büyük ölçüde azaltabileceğini vurguluyor. Depreme karşı alınacak önlemlerin büyük bölümü, ev içinde yapılacak basit ama hayati düzenlemelerden oluşuyor.
Afet yönetimi uzmanlarına göre, “Deprem değil, hazırlıksız yakalanmak öldürür. Ev içinde yapılacak doğru planlama, saniyeler içinde hayat kurtarabilir.”
Evde Yapısal Güvenlik Önlemleri
Ağır Eşyaların Sabitlenmesi
Dolap, kitaplık, vitrin, buzdolabı ve televizyon gibi devrilme riski bulunan eşyalar mutlaka duvara sabitlenmelidir. Özellikle yatak odası ve çocuk odalarında bu önlem hayati önem taşır.
İnşaat mühendislerinin uyarısı şu yönde:
“Deprem sırasında yaralanmaların büyük bölümü, devrilen veya düşen eşyalar nedeniyle meydana gelir. Basit bir sabitleme aparatı bile ciddi riskleri ortadan kaldırır.”
Avizeler ve Raflar Kontrol Edilmeli
Tavana asılı ağır avizeler, raf üzerindeki süs eşyaları ve cam objeler düşme tehlikesi oluşturur. Kırılabilecek eşyaların yatak, koltuk ve geçiş alanlarının üzerine gelmeyecek şekilde konumlandırılması gerekir.
Güvenli Yaşam Alanları Oluşturun
Hayat Üçgeni Noktaları Belirleyin
Uzmanlar, ev içinde sağlam eşyaların yanında “hayat üçgeni” oluşturulabilecek alanların önceden belirlenmesini öneriyor. Koltuk, masa, sağlam yatak kenarı gibi alanlar, çökme anında koruma sağlayabilir.
Aile bireyleriyle birlikte şu sorulara önceden cevap verilmesi önemlidir:
- Deprem anında hangi odada nereye sığınılacak?
- Çocuklar hangi noktada toplanacak?
- Gece deprem olursa yataktan nasıl korunulacak?
Elektrik, Doğalgaz ve Su Tesisatı Güvenliği
Doğalgaz Vanası ve Elektrik Sigortaları
Deprem sonrası yangın riskinin en büyük nedeni gaz kaçaklarıdır. Herkesin doğalgaz vanasının yerini bilmesi ve nasıl kapatılacağını öğrenmesi gerekir. Aynı şekilde ana elektrik şalterinin yeri de bilinmelidir.
Uzmanlara göre:
“Deprem sonrası ilk dakika içinde gaz ve elektrik akımı kesilebilirse, yangın riski büyük ölçüde önlenir.”
Acil Durum Çantası Hazırlayın
Her evde kolay ulaşılabilir bir noktada deprem çantası bulunmalıdır. Bu çanta en az 72 saatlik temel ihtiyaçları karşılayacak şekilde hazırlanmalıdır.
Çantada bulunması gerekenler:
- İçme suyu
- Uzun ömürlü gıda
- İlk yardım malzemeleri
- El feneri ve yedek piller
- Düdük
- Battaniye
- Powerbank
- Önemli belgelerin fotokopileri
- Kişisel ilaçlar
AFAD uzmanları, “Depremden sonra ilk 72 saat hayati öneme sahiptir. Bu sürede dış yardıma ulaşmak zor olabilir” uyarısında bulunuyor.
Aile Afet Planı Oluşturun
Toplanma Alanları ve İletişim Planı
İstanbul genelinde belirlenmiş resmi toplanma alanları bulunmaktadır. Aile bireyleri bu alanları önceden öğrenmeli ve deprem sonrası nerede buluşacaklarını kararlaştırmalıdır.
Ayrıca telefon hatlarının kilitlenmesi ihtimaline karşı, şehir dışından bir yakın “iletişim kişisi” olarak belirlenmeli, herkes bu kişinin numarasını ezbere bilmelidir.
Bina Güvenliği ve Risk Tespiti
Uzmanlar, sadece ev içi önlemlerin yeterli olmadığını, binanın yapısal durumunun da hayati önemde olduğunu vurguluyor. Riskli binalarda yaşayanların mutlaka:
- Bina yaşı
- Zemin durumu
- Kolon ve kirişlerin durumu
- Daha önce yapılan tadilatlar
gibi konularda bilgi alması ve gerekirse risk tespiti yaptırması öneriliyor.
Çocuklar ve Yaşlılar İçin Özel Önlemler
Çocuklara deprem anında panik yapmadan nasıl davranacakları, nerede saklanacakları ve aileden ayrılırlarsa kime ulaşacakları öğretilmelidir. Yaşlı ve engelli bireyler için ise ulaşımı kolay odalar, sabit tutunma noktaları ve özel ihtiyaç malzemeleri önceden planlanmalıdır.
Uzmanlardan Hayati Uyarı
Afet yönetimi ve deprem uzmanlarının ortak görüşü şöyledir:
“İstanbul’da deprem bir ihtimal değil, bir gerçektir. Ne zaman olacağını bilemeyiz ama nasıl karşılayacağımızı bugünden planlayabiliriz. Ev içinde alınacak basit önlemler, doğru ekipman ve aile içi bilinçlendirme çalışmaları, olası bir afette can kayıplarını en aza indirmenin en etkili yoludur.”
