Yeşil pasaport hakkının kapsamını genişletmek için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne iki ayrı kanun teklifi sunuldu. Düzenlemeler, belirli koşulları karşılayan pilotlar ile mühendis ve mimarlara hususi damgalı pasaport verilmesini amaçlıyor. Tekliflerde pilotlar için beş yıl fiili uçuş hizmeti, mühendis ve mimarlar için ise en az on yıl kıdem şartı yer alıyor.
Bursa Milletvekili Hasan Öztürk ile Sivas Milletvekili Ulaş Karasu’nun ayrı ayrı sunduğu teklifler, 1 Ekim 2026’da İçişleri Komisyonu’na sevk edildi. TBMM kayıtlarında her iki düzenlemenin de son durumu “Komisyonda” olarak görünüyor. Henüz yasalaşmadıkları için bu teklifler üzerinden yeni bir başvuru hakkı doğmuş değil.
Pilotlar Yeşil Pasaport İçin Hangi Şartı Karşılamalı?
Hasan Öztürk’ün ilk imza sahibi olduğu teklif, 30 Eylül 2026’da Meclis Başkanlığına sunuldu. 2/3897 esas numarasıyla kaydedilen metin, havayolu pilot lisansının alınmasından itibaren beş yıl fiilen uçuş hizmeti yapan pilotları kapsıyor.
Buradaki ölçüt, yalnızca lisansın üzerinden beş yıl geçmiş olması değil. Teklif, bu süreyi fiili uçuş hizmetine bağlıyor. Yeşil pasaport verilmesine ilişkin usul ve esasların da ilgili bakanlıkların görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikle belirlenmesi öneriliyor.
Teklifin gerekçesinde pilotların yurt dışındaki eğitimlere ve uçuş testlerine katılmak için vizeye ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. Yurt dışından uçak teslim alma işlemleri de bu kapsamda anılıyor. Vize süreçlerinin maliyet oluşturduğu, zaman ve iş kaybına yol açtığı vurgulanıyor.
Mühendis ve Mimarlar İçin Hangi Koşullar Öneriliyor?
Ulaş Karasu’nun sunduğu ikinci teklif, 28 Eylül 2026’da Meclis Başkanlığına ulaştı. 2/3888 esas numaralı düzenlemede, TMMOB ve bağlı odalara üyelik ile en az on yıl kıdem koşulu bulunuyor. Bu şartları taşıyan mühendis ve mimarlara yeşil pasaport verilmesi isteniyor.
Gerekçede, meslek mensuplarının uluslararası eğitim, panel, çalıştay ve konferanslara katılımının önemine dikkat çekiliyor. Yeni uygulamaları yerinde incelemenin mesleki deneyimi ve üretkenliği artıracağı ifade ediliyor. Düzenleme, bu faaliyetlere katılımı kolaylaştırmayı hedefliyor.
İki Teklifteki Ortak Şart Ne?
Her iki metinde de mesleki koşulların yanında adli şartlar yer alıyor. Türk Ceza Kanunu’nda belirtilen bazı suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma bulunmaması koşulu getiriliyor. Dolayısıyla önerilen hak, yalnızca meslek unvanına ya da kıdem süresine bağlı değil.
Yeşil Pasaport Düzenlemesi Yürürlüğe Girdi Mi?
Teklifler henüz kanunlaşmadı. Komisyon aşaması sürerken yeşil pasaport hakkının başlayacağı kesin bir tarih bulunmuyor. Metinlerde, kabul edilmeleri halinde kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Mevcut uygulamada yeşil pasaport, kanunda belirtilen şartları taşıyan kamu görevlileri ve bazı diğer gruplara veriliyor. Baroya kayıtlı, en az 15 yıl mesleki kıdemi bulunan avukatlar ile belirlenen koşulları karşılayan ihracatçı firma yetkilileri de kapsamda bulunuyor. Yeni teklifler, bu hakkın pilotlar ile mühendis ve mimarlara genişletilmesini amaçlıyor.
Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, mevcut hak sahipleri arasında yer alıyor. Hak sahiplerinin eşleri ve belirli şartları taşıyan çocukları da yeşil pasaport imkânından yararlanabiliyor. Bu nedenle yeni teklifler, yürürlükteki başvuru koşullarından ayrı değerlendiriliyor.
